Tytułem wstępu
Finlandia na majówkę, a dlaczego by nie. Podczas gdy wczesną wiosną w Polsce panują iście letnie klimaty, postanowiliśmy zakosztować nieco chłodniejszej atmosfery. I tak nietypowo o tej porze padło na Finlandie. Ponieważ tym razem na wyprawę zabieramy wnuki, więc program musi być skrojony pod nich. Jedziemy zatem szukać Św. Mikołaja w maju. Bo jak wiadomo, Św. Mikołaj zamieszkuje okolice koła podbiegunowego. Postaramy się go tam znaleźć. A że Finlandia nie tylko Św. Mikołajem stoi, porozglądamy się co nieco po tym kraju przemierzajac jego południowo-zachodni fragment ze stolicą Helsinkami na czele. Zabawimy w Finlandii przez tydzień. Udamy się tam liniami Finnair z Krakowa do Helsinek.
A teraz celem wprowadzenia, parę słów o Finlandii.
Flaga Finlandii
Herb Finlandii
Finlandia w Europie
Języki urzędowe w Finlandii, to: fiński, szwedzki (ok. 6% społeczeństwa posługuje się tym językiem).
Powierzchnia kraju wynosi: 338 462 km² i jest zbliżona do powierzchni Polski, natomiast liczba ludności, to zaledwie 5,5 mln, co sprawia, że gęstość zaludnienia to tylko 16 osób/km².
Niepodległa Finlandia powstała w 1917, po upadku caratu w Imperium Rosyjskim. Wcześniej była pod obcym panowaniem – szwedzkim od średniowiecza do roku 1809, a następnie ponad 100 lat pod panowaniem rosyjskim jako autonomiczne Wielkie Księstwo Finlandii.
Finlandia jest członkiem licznych organizacji międzynarodowych, między innymi ONZ, Rady Europy, OBWE, OECD, Unii Europejskiej oraz NATO.
Większość powierzchni kraju stanowią niziny z młodą rzeźbą polodowcową. Naturalne zachodnie i południowe granice Finlandii wyznaczają Zatoka Botnicka i Zatoka Fińska, pomiędzy którymi rozciąga się poprzecinane ciągami wzniesień morenowych Pojezierze Fińskie złożone z około 187 tys. jezior. Jeziora zajmują 18,8 tys. km², bardzo liczne są bagna i torfowiska. W środkowej części kraju ukształtowanie terenu ma cechy południowych pojezierzy i leżących na północ wyżyn. Na północ od Koła Podbiegunowego rozciąga się Laponia Fińska, która stanowi przedgórze Gór Skandynawskich.
Niemal jedną czwartą powierzchni kraju stanowią tereny położone na północ od koła podbiegunowego.
Linia wybrzeża szkierowego, jest silnie rozwinięta, z dużą liczbą małych wysepek (jest ich ponad 179 tys.).
Południowa część Finlandii leży w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego przejściowego. Natomiast północ (w tym Fińska Laponia) jest w zakresie klimatu okołobiegunowego sub polarnego.
Finlandia zajmuje czołowe miejsca w Europie pod względem produkcji mleka, masła i sera na 1 mieszkańca. Zboża uprawia się głównie na południowym zachodzie. W części środkowej i wschodniej kraju uprawom towarzyszy intensywna hodowla trzody chlewnej i bydła.
Do XX wieku Finlandia była krajem zacofanym. Po II wojnie światowej gospodarka kraju była silnie związana z gospodarką ZSRR. Z drugiej strony jednak Finlandia dzięki sąsiedztwu Szwecji i Norwegii, stała się państwem socjalnym z prywatną własnością, ale wysokimi podatkami. Podatki stanowią 45% PKB i jest to poziom najwyższy na świecie po innych krajach skandynawskich, które mają podatki nieco wyższe niż 50% PKB. Najbardziej znaną fińską firmą jest Nokia, która jeszcze do 2008 roku posiadała 35% światowego rynku telefonii komórkowej (wówczas 1. miejsce na świecie). Fińskie, nominalne PKB per capita daje Finlandii 12. miejsce na świecie.
W Finlandii wydobywa się rudy miedzi, cynku, żelaza, chromu i niklu. Podstawowe gałęzie przemysłu, to przemysł: drzewny i celulozowo-papierniczy, metalowy, maszynowy, hutnictwo żelaza i metali nieżelaznych.
W 2004 r. Finlandia zajęła pierwsze miejsce w rankingu konkurencyjności Światowego Forum Ekonomicznego.
Finlandia produkuje także samochody ciężarowe, wojskowe i specjalistyczne samochody Sisu.
Finlandia jest znana z licznych wynalazków. To tu na rodziły się słynne telefony Nokia (jest taka miejscowość w Finlandii).
Niejeden kraj próbuje przywłaszczyć sobie prawa do pomysłu na Internet, ale Finowie byli pierwszymi, którzy udostępnili go ogółowi. Stworzony w 1994 roku przez 3 studentów, Erwise był pierwszą na świecie przeglądarką internetową z interfejsem użytkownika (UX). Mimo że zebrał pochwały od twórcy World Wide Web, Sir Tima Bernorsa-Lee, absolwenci nie dali rady znaleźć sponsorów, żeby kontynuować prace nad projektem i Erwise zmienił się w legendę Internetu.
Kojarząca się z Finlandią sauna czy narty biegowe nie są jednak fińskimi "wynalazkami", ale jest wiele innych rzeczy wymyślonych w Finlandii, które przyjęły się do codziennego użytku. Są to m.in. zimowe opony, bezprzewodowy pulsometr, czy też gumy do żucia z ksylitolem.
Finlandia jest zadziwiająco twórcza jak na tak mały kraj o pięciomilionowej populacji. Inne wynalazki, które mają swoje korzenie w Finlandii to sanki ratownicze, słonawa lukrecja (‚Salmiakki’), system operacyjny Linux, łyżwy, Angry Birds, koktajl Mołotowa, SMS-y.
Dokonania Finowie uhonorowano nagroda Nobla.
Fińscy laureaci Nagrody Nobla:
Frans Sillanpää (1939) (literatura)
Artturi Virtanen (1945) (chemia)
Ragnar Granit (1967) (medycyna)
Martti Ahtisaari (2008) (Pokojowa Nagroda Nobla)
Około 84% Finów to katolicy wyznania luterańskiego, 1% to prawosławni, zaś 12% deklaruje się jako niewierzący.
Finowie należą do najszczęśliwszych ludzi na świecie. Badania pokazują, że im większy poziom zaufania społecznego, tym obywatele są szczęśliwsi. Finowie cenią sobie bardzo szczerość i ufają sobie.
Finlandia zajmuje wysokie miejsce w rankingu państw pod względem bezpieczeństwa. Kraj ten ma niski wskaźnik przestępczości.
Jak wiele krajów nordyckich, Finlandia ma do zaproponowania cudownej urody miejsca wszystkim, którzy chcą swobodnie obcować z naturą. Oznacza to, że możesz rozbić namiot, zbierać dzikie borówki i łowić sandacze za darmo i bezproblemowo.
Za narodowy sport Finlandii uznaje się pesäpallo, grę zespołową zbliżoną swoimi zasadami do amerykańskiego baseballu. Dużą popularnością cieszą się także sporty zimowe, a w szczególności hokej na lodzie oraz biegi narciarskie. Do niedawna Finowie uchodzili za jednych z najlepszych skoczków narciarskich na świecie, jednak w ostatnich latach coraz częściej mówi się o kryzysie w tej dyscyplinie, co spowodowane jest wysokimi kosztami związanymi z trenowaniem tego sportu, wycofywaniem się dotychczasowych sponsorów oraz brakiem utalentowanych zawodników na miarę Matti Nykänena czy Janne Ahonena, a także brakiem ogólnego zainteresowania tą dyscypliną sportu wśród fińskiej młodzieży.
Poza zimowymi uznanie zyskują także sporty motorowe. Finowie Keke Rosberg, Mika Häkkinen oraz Kimi Räikkönen zdobywali tytuł mistrza świata Formuły 1. Popularna jest także fińska liga żużlowa.
W Helsinkach odbyły się XV Letnie Igrzyska Olimpijskie. Najwybitniejszym fińskim lekkoatletą pozostaje do dzisiaj biegacz Paavo Nurmi, wielokrotny złoty medalista olimpijski.
Finlandia to jeden z niewielu krajów europejskich, w którym szerokiej popularności nie zdobyła piłka nożna. Mimo iż reprezentanci Finlandii grywali w silnych europejskich klubach, to drużynie narodowej długo nie udało się zakwalifikować do żadnego międzynarodowego turnieju. Dopiero 15 listopada 2019 reprezentacja Finlandii, pokonując 3:0 reprezentację Liechtensteinu, uzyskała pierwszy historyczny awans na Mistrzostwa Europy.
Jeśli chodzi o ekscentryczne hobby, Finlandia jest bezkonkurencyjnym zwycięzcą.
Najdziwniejsze ze wszystkich są Mistrzostwa Świata w Noszeniu Żony (Wife Carrying World Championship). Ten ekstremalny tor przeszkód ma miejsce co roku w czerwcu w Sonkajärvi i powoli urasta do rangi międzynarodowego fenomenu, na który zjeżdżają się pary z Danii, Hong Kongu, Australii i nie tylko, żeby wziąć udział w zawodach… To dość dziwny sposób na spędzenie miesiąca miodowego, ale nie nam to oceniać.
Inne tajemnicze sporty, których mistrzostwa świata odbywają się co roku w Finlandii, to między innymi polowanie na komary, rzucanie telefonami komórkowymi, piłka nożna w błocie, rzucanie kaloszami i Mistrzostwa Świata w Graniu na Niewidzialnej Gitarze !
Finlandii na jednego mieszkańca przypada grup heavy metalowych na świecie. Zespoły światowej sławy takie jak Children of Bodom, Nightwish i, zwycięzcy Eurowizji, Lordi powstały w Finlandii i wszystkie świetnie oddają przez swoją muzykę ciemną i dziką naturę swojej ojczyzny.
Finowie mają świra na punkcie tango!
Nie musisz jechać do Montevideo czy Buenos Aires, żeby poszaleć w rytmie tango. Oddalony od słonecznej Ameryki Południowej o 13 000 km, ten skandynawski kraj cierpi na gorączkę tanga od kiedy przybyło ono do ich brzegów w 1913.
Złota epoka fińskich hitów tangowych przypada na lata sześćdziesiąte, kiedy lokalne melodie zrzucały single Beatlesów z list przebojów. Dziś wielbiciele tanga przybywają w czerwcu z całego świata na festiwal Tangomarkkinat, żeby zatańczyć policzek przy policzku i odwiedzić lokalne muzeum poświęcone tańcowi
W aspekcie kulinarnym - tradycyjne potrawy finskie to:
Kaalikääryleet – ruloniki z kapusty.
Dziczyzna: mięso z jelenia, łosia, kaczki, zająca itp.
Hernekeitto – zupa z zielonego groszku, serwowana w czwartki z naleśnikami na deser.
Leipäjuusto także juustoleipä – podpiekany świeży ser krowi.
Viili – jogurt ze fermentowanego mleka.
Potrawąn arodową jest jednak
Karjalanpaisti (czasem stosowana polska nazwa to gulasz karelski)– karelski kociołek mięsny. Jest to danie przypominające nieco gulasz węgierski. Oryginalnie przyrządzane jest z mięsa renifera lub łosia, a w codziennej praktyce kuchennej z wieprzowiny, wołowiny lub cielęciny, a także z dziczyzny. Mięso początkowo marynuje się kilka godzin w fińskiej wódce, następnie obsmaża z cebulą, dodaje inne warzywa i przyprawy (szczególnie świeży lubczyk), zalewa marynatą z wódki i wodą źródlaną, po czym piecze kilka godzin, do odparowania cieczy.
Treściwa kuchnia fińska ma swoich fanów i przeciwników. Były premier Włoch, Silvio Berlusconi, nie zyskałł wielu przyjaciół w 2005 roku, kiedy stwierdził, że szynka parmeńska jest bez porównania lepsza niż fiński wędzony renifer i że doświadczenia kulinarne podczas jego wizyty w Finlandii były testem na wytrzymałość…
Okazuje się, że zemsta to danie, które smakuje najlepiej… pieczone na kamieniu. Trzy lata później Finowie odegrali się, wygrywając międzynarodowy konkurs na robienie pizzy, pokonując między innymi Włochów, z pizzą nazwaną żartobliwie „Pizza Berlusconi”. Kluczowym dodatkiem był oczywiście wędzony renifer… Danie stało się bardzo popularne i wciąż można je zamówić w Kotipizza, największej fińskiej sieci pizzerii.
Nikt nie kocha kawy bardziej niż Finowie!
Nie ma to jak degustacja kawy.
Przeciętny Fin konsumuje 12 kg kawy w roku. Nie da się powiedzieć konkretnie ile filiżanek kawy dziennie wypija statystyczny Fin.
Co nie jest zadziwiające, Finlandia ma również najwyższe spożycie mleka na głowę – około 1 litra dziennie na mieszkańca – co sprawia, że ich poplamione kawą ząbki są wyjątkowo mocne. Dziwne, biorąc pod uwagę, że 17% Finów cierpi na nietolerancję laktozy. Mleko i jego pochodne, jak maślanka są zatem powszechnie stosowane.
Kuchnia Fińska łączy dania tradycyjne i haute cuisine z nowoczesną kuchnią w stylu kontynentalnym.
Ryby i mięso odgrywają ważną rolę w tradycyjnych fińskich potrawach z zachodniej części kraju, a dania z części wschodniej tradycyjnie bazują na różnych warzywach i grzybach. Fińska kuchnia często używa pełnoziarnistych produktów (żyto, jęczmień, owies) i jagód (np. borówki, brusznice moroszki i owoców rokitnika). Różne odmiany rzepy były powszechne w tradycyjnych potrawach, ale zostały zastąpione przez ziemniaki po ich wprowadzeniu w XVIII wieku.
I na koniec ciekawostka. Lepiej nie dać się złapać, śmigając przez Finlandię. Mandat za przekroczenie szybkości obliczany jest na podstawie rocznego dochodu kierowcy. Zdarzyło się kiedyś, że pechowy, super bogaty demon prędkości dostał mandat w wysokości 200,000 euro za jednorazowe przekroczenie prędkości.
My zamierzamy przemierzyć w krótkim czasie kawałek Finlandii, poszukujac m. in. Świętego Mikołaja, korzystając z drogi lotniczej, lądowej i wodnej. Ale śmigać nie będziemy.
Zapraszamy do relacji.
Maria i Tomasz.
Komentarze
Prześlij komentarz